• Giao Tiếp với Bệnh Nhân có Khó Khăn về Ngôn Ngữ / Lời Nói

    19-02-2012

     

    Giao Tiếp với Bệnh Nhân

    có Khó Khăn về

    Ngôn Ngữ / Lời Nói

     

     

    COMMUNICATION MATTERS

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Giới thiệu

    Trong bất kỳ môi trường y tế hoặc điều dưỡng nào, các bạn có thể gặp một bệnh nhân có lời nói khó hiểu; và cũng  có thể có những lần các bạn tự hỏi liệu bệnh nhân có hiểu hết những gì bạn đang nói không. Tờ thông tin này liên quan đến những người có những khó khăn về lời nói, ngôn ngữ hoặc giao tiếp do những chứng bệnh như MND (motor neurone diseases = bệnh tế bào thần kinh vận động), MS (multiple sclerosis= bệnh xơ cứng rải rác ở nhiều bộ phận), chấn thương não, đột quỵ, bại não, khuyết tật học tập, v.v.  Tờ thông tin này sẽ cung cấp một số lời khuyên và hướng dẫn để giúp các bạn và bệnh nhân giao tiếp dễ dàng hơn.

    Tờ thông tin này không có các hướng dẫn cụ thể để giao tiếpvới các bệnh nhân bị điếc hoặc không rành tiếng Anh, mặc dù một số lời khuyên chung chung cũng có thể hữu ích cho những bệnh nhân này. Hãy liên lạc với các dịch vụ phiên dịch địa phương để được hướng dẫn và giúp đỡ cụ thể .

    Những Lời Khuyên Chung Chung

    ŸCuộc trò chuyện sẽ mất nhiều thời gian, nên nếu có thể, hãy bố trí một cuộc hẹn kép với những bệnh nhân có khó khăn về giao tiếp; bệnh nhân sẽ được thoải mái hơn, bạn sẽ không cảm thấy vội vã và có nhiều khả năng có một bệnh sử đầy đủ hơn, v.v.

    ŸMỗi lần chỉ đặt câu hỏi và chờ đợi cho bệnh nhân trả lời xong mới đặt câu hỏi tiếp theo. Điều này coi vậy mà khó hơn chúng ta tưởng.

    ŸNhìn thẳng vào bệnh nhân - điều này giúp các bạn có được những thông tin bổ sung để hiểu rõ hơn những điều bệnh nhân nói.

    ŸNói chuyện trực tiếp với bệnh nhân ngay cả khi họ đi cùng người thân.

    ŸĐừng giả vờ hiểu nếu bạn không hiểu.  Bệnh nhân có thể phát hiện ra điều này ngay lập tức và cảm thấy bị xúc phạm. Nếu không hiểu rõ, hãy yêu cầu họ lặp lại những gì họ đã nói, yêu cầu họ lặp lại theo cách khác hoặc yêu cầu họ viết ra. Nếu tất cả đều thất bại, lúc đó mới yêu cầu người thân của họ “thông dịch”.

    Những Lời Khuyên Cụ Thể

    Nếu bạn cảm thấy bệnh nhân khó hiểu những gì bạn nói, hãy áp dụng những kỹ thuật sau đây:

    ŸNói những câu ngắn, rõ ràng.

    ŸSử dụng những từ ngữ thông dụng, nếu có thể.

    ŸNếu bệnh nhân biết đọc, hãy viết ra giấy những từ chính trong lời bạn đang nói.

    ŸMinh họa lời nói của bạn bằng cử chỉ, hình ảnh và đạo cụ :

    - Khi nói về các bước (phương pháp) tiến hành một công việc cụ thể, nếu dùng hình ảnh các bạn sẽ giúp một số người dễ hiểu hơn. Dù phải tốn thời gian để tạo ra hình ảnh, nhưng chúng ta có thể dùng đi dùng lại nhiều lần, và dùng với nhiều người.

    - Tương tự như vậy, một sơ đồ đơn giản có thể giải thích các bước tiến hành rõ ràng hơn nhiều so với lời nói.

    - Các bạn có thể bổ sung cử chỉ - điệu bộ cụ thể vào lời nói. Ví dụ, chỉ ngón tay vào bắp tay cùng với lời nói về việc chích thuốc.

    Nếu bệnh nhân không biết nói, hoặc có lời nói gần như không thể hiểu được, các bạn có thể áp dụng những kỹ thuật sau đây:

    ŸĐặt câu hỏi để bệnh nhân trả lời “có” hoặc “không”.

    - Nếu bệnh nhân không thể trả lời “có” / “không” theo cách thông thường, bạn phải hỏi để họ cho biết thế nào là “có”, thế nào là “không”. Hãy nói với bệnh nhân: "Hãy cho tôi biết thế nào là CÓ. Hãy cho tôi biết thế nào là KHÔNG”. Một số hệ thống có thể qui định như sau: nháy mắt một lần là “có” - nháy mắt hai lần là “không”, nhìn lên là “có” - nhìn xuống là “không”, gật / lắc đầu, ngón tay cái chỉ lên / xuống, chỉ vào các biểu tượng “có” / “không”, v.v.

    ŸHỏi xem bệnh nhân có thể sử dụng phương pháp nào để hỗ trợ lời nói của họ không.

    - Bệnh nhân có biết viết không? Nếu biết, họ có thể sử dụng giấy và viết để hỗ trợ lời nói của họ.

    - Nếu bệnh nhân biết đánh vần nhưng không biết viết (do khuyết tật thể chất) thì bạn có thể sử dụng bảng chữ cái. Hãy viết các chữ cái lên một mảnh giấy và yêu cầu bệnh nhân đánh vần những gì họ đang nói bằng cách chỉ vào các chữ cái. Nếu bệnh nhân không thể chỉ vào các chữ cái trên bảng chữ cái, bạn có thể lần lượt chỉ vào các chữ cái theo thứ tự trên bảng chữ cái, yêu cầu bệnh nhân xác nhận khi bạn chỉ vào đúng những chữ cái họ muốn. Thật tiện nếu có giấy và viết để viết các chữ cái theo ý của họ.

    - Bệnh nhân có phương tiện trợ giúp giao tiếp không? Nếu có, khuyến khích họ sử dụng nó.

    Phương Tiện Trợ Giúp Giao Tiếp Là Gì?

    ŸPhương tiện trợ giúp giao tiếp là một hệ thống hoặc thiết bị được sử dụng bởi những người có khó khăn về nói và / hoặc viết.

    ŸNhững phương tiện trợ giúp này được gọi là AAC (Augmentative and Alternative Communication = Giao tiếp bổ trợ và thay thế).

    ŸAAC bao gồm các hệ thống như ký hiệu và cử chỉ, hình ảnh hoặc bảng chữ cái, các thiết bị điện tử phát ra tiếng nói và phần mềm máy tính.

    Tôi Phải Làm Gì Nếu Bệnh Nhân Nhập Viện CóPhương Tiện Hỗ Trợ Giao Tiếp?

    Điều đầu tiên cần ghi nhớ là phương tiện hỗ trợ giao tiếp rất cần thiết cho bệnh nhân, phải luôn luôn ở bên cạnh bệnh nhân, sẵn sàng cho bệnh nhân sử dụng; không vì sợ mất mà bỏ vào tủ, khóa lại. Bạn không cần biết phương tiện hỗ trợ hoạt động như thế nào, nhưng bạn cần phải bảo đảm nó hoạt động tốt và lắng nghe lời nói của bệnh nhân thông qua phương tiện hỗ trợ này.

    Một số phương tiện hỗ trợ giao tiếp phát ra lời nói với giọng “máy”. Đừng ngại nói rằng bạn chưa hiểu và yêu cầu bệnh nhân lặp lại đến khi bạn hiểu; có thể mất một chút thời gian để điều chỉnh giọng nói của máy. Đôi khi tiếng nói điện tử rất khó nghe trong môi trường có tiếng ồn, hãy yêu cầu bệnh nhân lặp lại thông tin; và hỏi họ xem bạn có thể đọc chữ trên màn hình không.

    Có an toàn không?

    ŸBiết tên thiết bị rõ ràng để đặt nó đúng nơi đúng chỗ.

    ŸThông báo cho người phụ trách phòng bệnh về phương tiện hỗ trợ.

    ŸNếu phương tiện hỗ trợ được sử dụng qua đêm, cần biết người chịu trách nhiệm về nó.

    Tôi nên làm gì nếu phương tiện hỗ trợ không hoạt độnghoặc tôi không biết sử dụng?

    ŸLiên hệ với gia đình / người chăm sóc.

    ŸLiên hệ với khoa trị liệu ngôn ngữ và lời nói.

    Giao tiếp không thành công

    Cuối cùng, nếu sau khi bệnh nhân đã cố gắng truyền đạt một điều gì đó mà bạn vẫn không hiểu, hãy thử đặt cho bệnh nhân ba câu hỏi sau:

    ŸAnh / Chị có thể cho tôi biết người chúng ta đang nói đến? Liệt kê danh sách những người tham gia chính trong việc chăm sóc bệnh nhân.

    ŸAnh / Chị có thể cho tôi biết nơi chúng ta đang nói đến? Liệt kê danh sách các sự kiện / nơi chốn quan trọng mà bệnh nhân đã trải qua.

    ŸChúng ta đang nói về việc xảy ra hôm nay, hôm qua, hay ngày mai?

     

     

     

    Giao Tiếp Bổ Trợ và Thay Thế (Augmentative and Alternative Communication = AAC)là thuật ngữ để chỉ các phương pháp giao tiếp được sử dụng để hỗ trợ những người gặp khó khăn khi giao tiếp bằng cách nói và viết thông thường.

    AAC bao gồm các hệ thống không cần trợ giúp, chẳng hạn như dấu hiệu và cử chỉ; và các hệ thống cần các kỹ thuật trợ giúp, từ các bảng hình ảnh đơn giản đến công nghệ máy tính tinh vi nhất hiện có.  AAC có thể là một cách, một phương tiện để giúp một người nào đó hiểu hoặc bày tỏ, diễn đạt.

     

    Dịch từ

    “Communicating with Patients who have Speech / Language Difficulties –

    Guidance for Medical & Nursing Staff”

    của

    Communication Matters / ISAAC (UK)

    www.communicationmatters.org.uk

    Copyright 2008

     

    Người dịch:

    Trần Minh Tân